Su sertliği ve kireç: °fS, °dH ve ev aletleri

Sertlik birimleri, sınıflar ve kirecin su ısıtıcı, çamaşır makinesi ve bataryalarda bıraktığı izler.

Su ısıtıcısının dibindeki beyaz tabaka, duş başlığındaki tıkanık delikler, cam bardaklarda kalan buğulu iz… Orta sert ve sert sulu bölgelerde bunlar herkesin tanıdığı manzaralardır. Hepsinin ortak nedeni, suyun sertliğini oluşturan kalsiyum ve magnezyumdur.

Sertlik nedir?

Suyun sertliği, içinde çözünmüş hâlde bulunan kalsiyum ve magnezyum iyonlarının toplamıdır. Bu iyonlar ısıyla ya da buharlaşmayla karbonat hâline geçip yüzeylere yapışır; gördüğümüz şey "kireç" dediğimiz bu birikintidir.

Birimler: °fS ve °dH

Türkiye'de en sık Fransız sertliği (°fS) kullanılır. Bir Fransız sertlik derecesi litrede 10 mg kalsiyum karbonata karşılık gelir. Avrupa kaynaklı ev aletlerinin kılavuzlarında ise Alman sertliği (°dH) görürsünüz. Dönüşüm kabaca şöyledir: 1 °dH ≈ 1,78 °fS, yani 1 °fS ≈ 0,56 °dH.

Sitemizdeki sertlik termometresi aşağıdaki sınıfları kullanır:

• Çok yumuşak: 0–7 °fS
• Yumuşak: 7–15 °fS
• Orta sert: 15–25 °fS
• Sert: 25–32 °fS
• Çok sert: 32 °fS üzeri

İl ve ilçe için gösterdiğimiz değerler örnek veridir. Aynı ilçede bile şebeke kaynağına, mevsime ve binanın tesisatına göre değer değişebilir. Kesin değer için kurulum öncesinde yerinde ölçüm yapıyoruz.

Kireç ev aletlerinde ne yapar?

Kireç tabakası ısıtıcı rezistansın üzerinde yalıtım gibi davranır; suyu ısıtmak için daha uzun süre ve daha fazla enerji gerekir. Çamaşır ve bulaşık makinelerinde rezistans ömrünü kısaltabilir, armatürlerde conta ve kartuşları zorlar. Bu nedenle üreticiler makinenin sertlik ayarının bölgenin suyuna göre yapılmasını önerir.

Yumuşatıcı mı, arıtma cihazı mı?

İki cihaz farklı işler yapar:

• Yumuşatıcı (Y25 gibi): Bütün evin suyundaki kalsiyum ve magnezyumu reçine üzerinde tutar, yerine sodyum bırakır. Amaç tesisatı ve beyaz eşyayı kireçten korumaktır; içme suyu cihazı değildir.
• Tezgâh altı ters ozmoz (D5, D6, D7): Yalnız mutfak musluğuna giden suyu arıtır; sertlik dahil çözünmüş maddelerin büyük kısmını membranla ayırır.

Sert sulu evlerde ikisi birlikte de kullanılabilir. Cihaz seçicimiz sertlik 25 °fS'in üzerine çıktığında yumuşatıcıyı isteğe bağlı ek öneri olarak gösterir.